تحلیلی از اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران: پرونده تورم ۱۴۰۴ با ثبت رکوردهایی کمسابقه بسته شد؛ رکوردهایی که بازتابی از فشارهای انباشته اقتصادی و تحولات سیاسی بودند. اکنون، چشمانداز ۱۴۰۵ بیش از هر زمان دیگری به یک متغیر کلیدی گره خورده است: تداوم تنش یا تحقق صلح پایدار.
رکوردشکنی تورم؛ میراث سنگین ۱۴۰۴
سال ۱۴۰۴ در حالی به پایان رسید که اقتصاد ایران یکی از پرالتهابترین دورههای تورمی خود را تجربه کرد. افزایش قیمتها تحتتأثیر مجموعهای از عوامل از جمله اصلاحات قیمتی، کسری بودجه، نوسانات ارزی و نااطمینانیهای سیاسی، شتاب گرفت و رکوردهای جدیدی را به ثبت رساند.
این تحولات نشان داد که تورم در ایران صرفاً یک پدیده مقطعی نیست، بلکه ریشه در عدم تعادلهای عمیق ساختاری دارد.
اصلاحات قیمتی یا جرقه تورم؟
در سال گذشته، سیاستگذار با هدف کاهش ناترازیها به سمت اصلاح قیمتها حرکت کرد؛ اما این سیاستها در کوتاهمدت به افزایش سطح عمومی قیمتها انجامید.
در نتیجه، انتظارات تورمی نهتنها مهار نشد، بلکه در سطوح بالاتری تثبیت شد و زمینهساز جهشهای بعدی قیمتها شد.
«جنگ رمضان» و تغییر معادلات اقتصادی
در میان متغیرهای اثرگذار، تحولات سیاسی و منطقهای نقشی تعیینکننده ایفا کردند. آتشبس موقت در درگیریهای موسوم به «جنگ رمضان» و کاهش تنشها، نگاهها را به سمت یک سناریوی جدید سوق داد: امکان شکلگیری صلحی پایدار.
این تحول، بهعنوان یک متغیر بیرونی، میتواند مسیر اقتصاد را بهطور معناداری تغییر دهد.
سناریوی بدبینانه؛ سایه تورم سهرقمی
بر اساس برآوردهای اولیه از دادههای مرکز آمار ایران، اگر روند تورمی سهماهه پایانی ۱۴۰۴ ادامه یابد، احتمال ورود اقتصاد به محدوده تورمهای سهرقمی در پایان ۱۴۰۵ وجود دارد.
تحقق این سناریو به معنای تشدید فشار معیشتی، کاهش شدید قدرت خرید و افزایش بیثباتی اقتصادی خواهد بود.
سناریوی خوشبینانه؛ صلح، کلید مهار تورم
در مقابل، سناریوی خوشبینانه بر تداوم آتشبس و تبدیل آن به توافقی پایدار استوار است. در این حالت، کاهش نااطمینانیهای سیاسی میتواند به بهبود انتظارات، ثبات بازار ارز و در نهایت کاهش سرعت رشد قیمتها منجر شود.
در چنین شرایطی، چشمانداز کنترل نسبی تورم تا پایان ۱۴۰۵ تقویت خواهد شد.
هشدار؛ صلح کافی نیست!
با این حال، گفتنیاست که حتی در صورت تحقق صلح، مهار پایدار تورم بدون اصلاحات عمیق در سیاستهای پولی و مالی ممکن نخواهد بود.
به بیان دیگر، صلح میتواند «فرصت» ایجاد کند، اما «راهحل» نهایی در گرو تصمیمات اقتصادی درست است.
جمعبندی؛ اقتصاد ایران در نقطه تصمیم
اقتصاد ایران در آستانه سال ۱۴۰۵ در شرایطی حساس قرار دارد؛ شرایطی که در آن، یک متغیر سیاسی میتواند مسیر تورم را از بحران به ثبات تغییر دهد یا برعکس، آن را وارد مرحلهای بحرانیتر کند.
آینده تورم، حالا بیش از هر زمان دیگری، به تلاقی سیاست و اقتصاد وابسته شده است.
