تحلیلی از: اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران
در تجاوز مشترک آمریکا _اسرائیل به ایران، یک بحران بر همه مسائل حل نشدهی قبلی سایه انداخت: تنگه هرمز. اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران، به پیامدهای بحران تنگه و اثرگذاری آن بر آینده تجارت جهانی، زنجیره تامین جهانی، کالاهای استراتژیک و حوزههای مختلف صنایع پرداخته است.
بحران در زنجیرههای تأمین جهانی
بحران جهانی تنگه هرمز در سناریوی تشدید درگیری آمریکا _اسرائیل با ایران، دیگر صرفاً یک شوک نفتی کلاسیک نیست؛ بلکه به یک گره راهبردی در زنجیرههای تأمین جهانی تبدیل شده که دامنه اثر آن از انرژی تا صنایع پیشرفته و حتی امنیت غذایی امتداد پیدا میکند.
اثرگذاری شدید بر ۹ کالای استراتژیک غیرنفتی
بر اساس دادههای موجود، اختلال یا انسداد تنگه هرمز میتواند همزمان ۹ کالای استراتژیک غیرنفتی را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ کالاهایی که ستون فقرات صنایع مدرن و اقتصاد جهانی محسوب میشوند. در این میان، کودهای شیمیایی مانند اوره و آمونیاک اهمیت ویژهای دارند؛ چرا که بخش قابلتوجهی از صادرات آنها از خلیج فارس تأمین میشود و هرگونه وقفه میتواند مستقیماً قیمت مواد غذایی را در بازارهای جهانی افزایش دهد.
چگونگی اثرگذاری بر صنایع و انرژی جهانی
در بخش صنایع و انرژی، موادی مانند متانول، آلومینیوم و گرافیت نقشی کلیدی دارند. متانول بهعنوان خوراک صنایع پتروشیمی و سوختهای جایگزین، آلومینیوم بهعنوان فلزی حیاتی در حملونقل و انرژیهای تجدیدپذیر و گرافیت بهعنوان مادهای ضروری برای باتریها، همگی به شدت به جریان آزاد تجارت از این گذرگاه وابستهاند. اختلال در عرضه این مواد، عملاً میتواند روند گذار به انرژیهای پاک را کند یا حتی متوقف کند.
از سوی دیگر، گوگرد و گلیکول (MEG) که در تولید کودها، مواد شیمیایی و صنایع نساجی کاربرد دارند، با افزایش هزینه حملونقل و ریسکهای ژئوپلیتیکی، با شوک قیمتی مواجه خواهند شد. این موضوع بهویژه برای اقتصادهای در حال توسعه که به واردات این مواد وابستهاند، فشار تورمی مضاعفی ایجاد میکند.
در حوزه فناوریهای پیشرفته نیز هلیوم، عنصری حیاتی برای تجهیزات پزشکی مانند MRI و برخی کاربردهای نیمههادی، در معرض کمبود قرار میگیرد. همزمان، زنجیره تأمین فولاد از طریق سنگآهن و گندله نیز با اختلال مواجه شده و صنایع ساختوساز و زیرساختی را در سطح جهانی تحت فشار قرار میدهد.
تَرک برداشتن رویای ثبات منطقهای و تأثیر آن بر پروژههای نوظهور هیدروژن سبز
نکته مهم دیگر، تأثیر بحران بر پروژههای نوظهور هیدروژن سبز است. این پروژهها که قرار است ستون آینده انرژی جهان باشند، به سرمایهگذاریهای سنگین و ثبات منطقهای نیاز دارند. تشدید تنش نظامی میتواند این پروژهها را متوقف کرده و برنامههای جهانی کاهش کربن را به تأخیر بیندازد.
پیامدهای بحران تنگه بر معماری تجارت جهانی
در مجموع، هرگونه درگیری گسترده تر که به تعطیلی کامل یا ناامن شدن تنگه هرمز بینجامد، نهتنها بازار نفت بلکه کل معماری تجارت جهانی را دچار اختلال میکند. پیامدهای چنین بحرانی، ترکیبی از افزایش قیمت انرژی، اختلال در صنایع کلیدی، تهدید امنیت غذایی و کند شدن گذار به انرژیهای پاک خواهد بود و این یعنی بحرانی چندلایه که اثرات آن بسیار فراتر از میدان جنگ گسترش مییابد.
